Nitrozaminy w balonach – dlaczego nasze są wolne

Dlaczego bada się nitrozaminy w balonach?

W przypadku balonów lateksowych jednym z parametrów podlegających kontroli jest migracja N-nitrozoamin oraz substancji N-nitrozujących. Dla tych związków określono wartości graniczne, dlatego zgodność produktu ocenia się na podstawie wyników odpowiednich badań laboratoryjnych.

Sama obecność oznaczalnej ilości danej substancji nie oznacza automatycznie niezgodności produktu. Znaczenie ma uzyskany wynik, zakres badania, granica oznaczalności zastosowanej metody oraz wartość graniczna przyjęta przy ocenie.

Everts-Pol jako polski producent balonów lateksowych wykorzystuje badania laboratoryjne jako jeden z elementów dokumentacji produktu. W tym artykule pokazujemy konkretny przykład – badanie migracji N-nitrozoamin i substancji N-nitrozujących wykonane przez SGS Institut Fresenius GmbH.

Czym są N-nitrozoaminy?

N-nitrozoaminy to grupa związków chemicznych, które mogą powstawać w określonych warunkach w wyniku reakcji odpowiednich prekursorów. W procesach związanych z produkcją wyrobów gumowych ich powstawanie może być związane m.in. z zastosowanym systemem wulkanizacyjnym i składem materiału.

W raporcie SGS dotyczącym badanej próbki balonów analizowano m.in. następujące N-nitrozoaminy:

NDMA – N-nitrozodimetyloamina,
NDEA – N-nitrozodietyloamina,
NDIPA – N-nitrozodiizopropyloamina,
NDPA – N-nitrozodipropyloamina,
NDiBA – N-nitrozodiizobutyloamina,
NDBA – N-nitrozodibutyloamina,
NPIP – N-nitrozopiperydyna,
NPYR – N-nitrozopirolidyna,
NMOR – N-nitrozomorfolina,
NDBzA – N-nitrozodibenzylamina,
NDELA – N-nitrozodietanoloamina.

Dlatego w interpretacji wyniku nie wystarczy samo stwierdzenie, czy konkretny związek został wykryty. Należy porównać jego poziom z odpowiednią wartością graniczną oraz uwzględnić możliwości analityczne zastosowanej metody.

Dlaczego określono limity dla nitrozamin?

N-nitrozoaminy stanowią zróżnicowaną grupę związków. Niektóre z nich zostały sklasyfikowane jako substancje o działaniu rakotwórczym lub potencjale rakotwórczym. Sama klasyfikacja zagrożenia nie określa jednak ryzyka wynikającego z konkretnego poziomu ekspozycji.

W przypadku balonów szczególne znaczenie ma możliwość migracji substancji z materiału podczas kontaktu produktu z ustami. Może do tego dochodzić np. podczas próby nadmuchiwania balonu, ssania ustnika lub innego bezpośredniego kontaktu balonu z jamą ustną.

Z tego powodu dla określonych zabawek wykonanych z elastomerów, w tym balonów, ustanowiono wymagania dotyczące migracji N-nitrozoamin i substancji N-nitrozujących.

EN 71-12 i wartości graniczne dla balonów

Wymagania dotyczące N-nitrozoamin i substancji N-nitrozujących są związane zarówno z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa zabawek, jak i z normą EN 71-12:2016.

Raport SGS dotyczący próbek Everts-Pol został wykonany według DIN EN 71-12:2017-03, czyli niemieckiej wersji EN 71-12:2016.

Warto rozróżnić wartości wynikające z dyrektywy od wartości wskazanych w samej normie:

Kryterium	N-nitrozoaminy	Substancje N-nitrozujące
EN 71-12:2016 – wartości wskazane w normie	0,01 mg/kg	0,1 mg/kg
Dyrektywa 2009/48/WE – wartości graniczne	0,05 mg/kg	1,0 mg/kg
Raport SGS nr 6727571 – kryterium zastosowane przy ocenie	0,05 mg/kg	1,0 mg/kg
Wynik badanej próbki Everts-Pol	0,002 mg/kg	0,002 mg/kg

Wynik należy zawsze interpretować w odniesieniu do zastosowanego kryterium, metody badania i konkretnej próbki.

Przekroczenie mających zastosowanie wartości granicznych oznacza problem ze zgodnością produktu i wymaga odpowiednich działań ze strony podmiotu odpowiedzialnego za jego wprowadzenie na rynek.

Czy kraj produkcji mówi coś o poziomie nitrozamin?

Nie. Sam kraj pochodzenia produktu nie pozwala określić poziomu migracji N-nitrozoamin.

Nie można zakładać, że produkt wyprodukowany w Unii Europejskiej automatycznie uzyska lepszy wynik, ani że balon pochodzący z importu będzie niezgodny.

Do oceny konkretnego produktu potrzebne jest odpowiednie badanie laboratoryjne odnoszące się do określonej próbki, metody badawczej oraz wartości granicznych.

Dlatego zamiast oceniać produkt wyłącznie na podstawie kraju produkcji, warto sprawdzić dokumentację i zakres przeprowadzonych badań.

Co wykazało badanie próbek balonów Everts-Pol?

Na stronie Everts-Pol prezentujemy sprawozdanie z badania SGS Institut Fresenius GmbH nr 6727571 z 7 lutego 2024 roku.

Próbka została opisana w raporcie jako:
„Balloons Mix – Standard, Metallic, Macaron, Chrome”.

Badanie dotyczyło migracji N-nitrozoamin oraz substancji N-nitrozujących i zostało wykonane według DIN EN 71-12:2017-03.

W przypadku większości analizowanych N-nitrozoamin wynik znajdował się poniżej granicy oznaczalności zastosowanej metody.

Dla N-nitrozodibenzylaminy (NDBzA) oznaczono wartość 0,002 mg/kg.

Łączny wynik dla migrujących N-nitrozoamin wyniósł:
0,002 mg/kg.

Łączny wynik dla substancji N-nitrozujących wyniósł:
0,002 mg/kg.

Końcowa ocena wskazana w raporcie to:
Pass.

Wynik Pass oznacza, że badana próbka spełniła kryteria zastosowane w tym konkretnym badaniu. Nie oznacza natomiast absolutnego braku N-nitrozoamin w produkcie.

Wynik raportu odnosi się do próbki, zakresu badania oraz warunków opisanych w sprawozdaniu laboratoryjnym. Nie należy automatycznie przenosić jednej wartości liczbowej na wszystkie produkty, partie i okresy produkcji.

Więcej o samym raporcie, normach EN 71 oraz różnicy między badaniem laboratoryjnym, deklaracją zgodności i CE wyjaśniamy w artykule:
balony lateksowe a normy EN 71 – badania i zgodność Everts-Pol.

Dlaczego raport laboratoryjny jest ważny dla klienta B2B?

Dla agencji reklamowej, hurtowni, dystrybutora lub innego klienta B2B dostęp do dokumentacji pozwala dokładniej zweryfikować produkt przed zakupem lub wykorzystaniem go w realizacji.

Zamiast opierać decyzję wyłącznie na ogólnych określeniach takich jak „bezpieczny” czy „certyfikowany”, można sprawdzić konkretne informacje:

kto wykonał badanie,
jaki jest numer i data raportu,
jaką próbkę przebadano,
jakiego zakresu dotyczyło badanie,
jaką metodę zastosowano,
jakie uzyskano wyniki,
jakie kryteria wykorzystano do oceny.

Takie podejście pozwala oceniać dokumentację na podstawie konkretnych danych zamiast deklaracji marketingowych.

Jak zweryfikować dokumentację dotyczącą nitrozamin?

Przed zakupem większej partii balonów lub przy wyborze produktu do zastosowania profesjonalnego warto sprawdzić kilka podstawowych elementów dokumentacji.

Sprawdź laboratorium.
Ustal, jaka jednostka wykonała badanie.
Sprawdź numer i datę raportu.
Pozwala to jednoznacznie zidentyfikować dokument.
Sprawdź opis próbki.
Raport powinien wskazywać, jaki produkt lub zestaw próbek został poddany badaniu.
Sprawdź zakres i metodę.
Samo słowo „testowany” nie wyjaśnia, jakie właściwości produktu zostały zweryfikowane.
Sprawdź wyniki i kryteria oceny.
Wynik liczbowy należy interpretować w odniesieniu do właściwej wartości granicznej.
Sprawdź, czy dokument odnosi się do kupowanego produktu.
Raportu dotyczącego jednej próbki nie należy automatycznie traktować jako dokumentacji każdego produktu dostępnego na rynku.

Najczęściej zadawane pytania

Czym są nitrozaminy w balonach?

N-nitrozoaminy to grupa związków chemicznych, które mogą powstawać w określonych warunkach m.in. w procesach związanych z produkcją wyrobów gumowych. Niektóre z nich są klasyfikowane jako substancje o działaniu rakotwórczym lub potencjale rakotwórczym, dlatego w przypadku balonów określono wymagania dotyczące ich migracji.

Czy wykrycie nitrozaminy oznacza automatycznie, że balon jest niezgodny?

Nie. Wynik należy porównać z właściwą wartością graniczną i interpretować z uwzględnieniem zastosowanej metody oraz granicy oznaczalności. Sama obecność oznaczalnej ilości substancji nie oznacza automatycznie przekroczenia wymagań.

Jaki jest limit N-nitrozoamin w balonach?

Należy rozróżnić wymagania prawne od wartości zawartych w normie. Dyrektywa 2009/48/WE określa dla odpowiednich zabawek wartość 0,05 mg/kg dla N-nitrozoamin oraz 1,0 mg/kg dla substancji N-nitrozujących. EN 71-12:2016 zawiera w odpowiednim zakresie wartości 0,01 mg/kg i 0,1 mg/kg.

Co wykazało badanie SGS balonów Everts-Pol?

Raport SGS nr 6727571 dotyczący badanej mieszaniny próbek uzyskał ocenę Pass dla migracji N-nitrozoamin i substancji N-nitrozujących. Łączny wynik wyniósł 0,002 mg/kg dla N-nitrozoamin oraz 0,002 mg/kg dla substancji N-nitrozujących. Wynik odnosi się do próbki i zakresu badania opisanych w raporcie.

Czy wynik Pass oznacza, że balony są całkowicie wolne od nitrozamin?

Nie. Wynik Pass oznacza, że badana próbka spełniła kryteria zastosowane w raporcie. Nie jest to równoznaczne z wynikiem absolutnego zera. W raporcie SGS nr 6727571 większość analizowanych N-nitrozoamin znajdowała się poniżej granic oznaczalności, natomiast N-nitrozodibenzylaminę (NDBzA) oznaczono na poziomie 0,002 mg/kg.

Co oznacza zapis „<0,005 mg/kg” w raporcie laboratoryjnym?

Znak „<” oznacza, że wynik znajduje się poniżej podanej granicy oznaczalności zastosowanej metody. Zapis „<0,005 mg/kg” nie oznacza matematycznego zera, lecz że metodą zastosowaną w badaniu nie oznaczono substancji na poziomie równym lub wyższym niż 0,005 mg/kg.

Czy kraj produkcji przesądza o poziomie nitrozamin?

Nie. Sam kraj produkcji nie pozwala określić poziomu migracji N-nitrozoamin. Do oceny potrzebny jest wynik odpowiedniego badania laboratoryjnego odnoszącego się do konkretnej próbki i metody.